Linux script güvenliği rehberi

Giriş ve Temel İlkeler​

Linux sistemlerinde betikler (scriptler), tekrarlayan görevleri otomatikleştirmek, sistem yönetimini kolaylaştırmak ve karmaşık işlemleri basitleştirmek için vazgeçilmez araçlardır. Ancak, bu güçlü araçlar aynı zamanda ciddi güvenlik zafiyetlerine yol açabilirler. Bir betiğin yanlış yazılması veya kötü niyetli kişiler tarafından istismar edilmesi, sistemin tamamının tehlikeye girmesine neden olabilir. Bu nedenle, her Linux kullanıcısının ve yöneticisinin betik güvenliğine gereken önemi vermesi şarttır. Güvenli betik yazma ve yönetme pratikleri, potansiyel tehditleri minimize ederek sistem bütünlüğünü korumanın temelini oluşturur. Başka bir deyişle, bir betik tasarlarken veya mevcut bir betiği kullanırken güvenlik her zaman ilk öncelik olmalıdır.

İzin Yönetimi ve SUID/SGID Riskleri​

Linux'ta dosya ve dizin izinleri, betik güvenliğinin temel taşını oluşturur. Her betiğin yalnızca gerekli minimum izinlere sahip olması kritik öneme sahiptir. Örneğin, bir betiğin sahibi `root` olsa bile, başkalarının bu betiği okuma veya çalıştırma yetkisi olmamalıdır. `chmod` ve `chown` komutları, bu izinleri doğru bir şekilde ayarlamak için kullanılır. `SUID` (Set User ID) ve `SGID` (Set Group ID) bitleri ise özel bir risk taşır. Bu bitler, betiğin sahibinin veya grubunun yetkileriyle çalışmasına olanak tanır. Kötü niyetli bir kullanıcı, SUID biti ayarlanmış zayıf bir betik üzerinden `root` yetkileri elde edebilir. Bu nedenle, betiklerde SUID/SGID kullanımı özel bir dikkat ve yalnızca zorunlu durumlarda güvenlik analiziyle birlikte yapılmalıdır.

Güvenli Kodlama Pratikleri​

Betiklerin kendisi içerisinde uygulanan güvenli kodlama pratikleri, dışarıdan gelebilecek saldırılara karşı ilk savunma hattını oluşturur. Her zaman kullanıcı girişini doğrulamak ve temizlemek büyük önem taşır; asla doğrudan kullanıcı girdisini komut olarak çalıştırmayın. Örneğin, `eval` gibi komutlar, kullanıcının kötü niyetli kod enjekte etmesine olanak tanıyabileceğinden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Dış programlar veya kabuk komutları çalıştırılırken, özel karakterlerin (örneğin, `&`, `|`, `;`, `$`) düzgün bir şekilde kaçırıldığından (escape edildiğinden) emin olun. Daima tam yolunu belirterek komutları kullanın (örneğin, `/bin/ls` yerine `ls` kullanmaktan kaçının) bu, `PATH` değişkeni manipülasyonu riskini azaltır. Ayrıca, betiklerde hassas bilgileri (parolalar, API anahtarları) doğrudan kod içine yazmaktan sakının.

Ortam Değişkenleri ve PATH Güvenliği​

Ortam değişkenleri, betiklerin çalışma şeklini etkileyebilir ve bu da güvenlik açıkları yaratabilir. Özellikle `PATH` değişkeni, bu bağlamda büyük bir risk potansiyeline sahiptir. `PATH` değişkeni, kabuğun çalıştırılabilir dosyaları aradığı dizinleri tanımlar. Eğer `PATH` değişkeni güvenli olmayan bir dizini (örneğin, kullanıcının yazılabilir olduğu bir dizini) içeriyorsa veya bu dizin sistem komutlarından önce geliyorsa, kötü niyetli bir kullanıcı kendi kötü niyetli programını aynı isimle bu dizine yerleştirerek sisteme zarar verebilir. Bu nedenle, betiklerinizde tam yolunu belirterek komutları çalıştırmak (`/bin/ls` gibi) her zaman daha güvenlidir. Ayrıca, betik çalışmadan önce `PATH` gibi önemli ortam değişkenlerini temizlemek veya bilinen, güvenli değerlere ayarlamak iyi bir pratiktir.

Betik İmzalama ve Bütünlük Doğrulaması​

Bir betiğin güvenilirliğini sağlamak, onun kaynaklandığı yerin doğruluğu ve içeriğinin değiştirilmediğinden emin olmak anlamına gelir. Betik imzalama, bu doğrulamayı sağlamak için kullanılan etkili bir yöntemdir. GPG (GNU Privacy Guard) gibi araçlar kullanılarak betikler dijital olarak imzalanabilir. Bu sayede, betiği çalıştıracak olan sistem, imzanın geçerliliğini ve betiğin orijinal yazar tarafından oluşturulduğunu doğrulayabilir. Ek olarak, betiklerin bütünlüğünü kontrol etmek için SHA256 gibi kriptografik özet algoritmaları kullanılabilir. Betiğin özet değeri, onun üzerinde herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığını anında ortaya çıkarır. Başka bir deyişle, düzenli olarak özet değerlerini kontrol etmek, betiklerin kötü amaçlı yazılımlarla değiştirilmediğinden emin olmanın önemli bir adımıdır.

Loglama ve İzleme​

Güvenli betik yönetiminde, betiklerin çalışma zamanındaki faaliyetlerini izlemek ve kaydetmek hayati önem taşır. Kapsamlı loglama, potansiyel güvenlik olaylarını veya anormallikleri tespit etmek için birincil araçtır. Bir betiğin ne zaman, kim tarafından ve hangi parametrelerle çalıştırıldığını kaydetmek, olası bir ihlal durumunda olayın izini sürmeye yardımcı olur. `syslog` veya `journalctl` gibi sistem loglama mekanizmaları, betik çıktılarının ve hata mesajlarının merkezi bir şekilde depolanmasını sağlar. Sonuç olarak, bu logları düzenli olarak gözden geçirmek, beklenen davranıştan sapmaları veya şüpheli aktiviteleri erkenden fark etmenizi sağlar. Güvenlik olaylarını proaktif bir şekilde ele almak için izleme araçları ve uyarı sistemleri entegre etmek de kritik bir adımdır.

Düzenli Denetim ve Güncelleme​

Güvenlik dinamik bir süreçtir ve bir kez ayarlanan önlemlerin zamanla güncelliğini yitirme riski bulunur. Bu nedenle, tüm Linux betiklerinin düzenli olarak denetlenmesi ve güncellenmesi zorunludur. Mevcut betikleri periyodik olarak gözden geçirmek, olası güvenlik açıklarını, eski veya zayıf kodlama pratiklerini tespit etmeye yardımcı olur. Ek olarak, işletim sistemi ve kullanılan tüm yazılım paketlerinin güncel tutulması, betiklerin çalıştığı ortamdaki bilinen güvenlik zafiyetlerinin giderilmesini sağlar. Bu, bağımlılıkların da gözden geçirilmesi gerektiği anlamına gelir. Sonuç olarak, güvenlik bilinci eğitimleri düzenlemek ve en iyi pratikleri sürekli olarak pekiştirmek, tüm ekibin güvenlik odaklı bir yaklaşım benimsemesini sağlar.