Windows Server AD DS Yapılandırma

Windows Server ortamlarında Active Directory Domain Services (AD DS), bir ağın omurgasını oluşturur. Bu hizmet, kullanıcılar, bilgisayarlar ve diğer ağ kaynakları için merkezi bir kimlik doğrulama ve yetkilendirme sistemi sunar. Bir şirketin veya kurumun bilgi işlem altyapısının temelini teşkil eden AD DS, ağ üzerindeki tüm nesnelerin yönetilmesini kolaylaştırır. Örneğin, yüzlerce kullanıcının şifrelerini veya dosya erişim yetkilerini tek bir noktadan yönetmek, IT yöneticileri için büyük bir kolaylık sağlar. Başka bir deyişle, AD DS olmadan modern bir kurumsal ağ yönetimi düşünülemez. Bu nedenle, doğru ve güvenli bir AD DS yapılandırması, ağın istikrarı ve güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.

AD DS Nedir ve Neden Önemlidir?​

Active Directory Domain Services (AD DS), Microsoft Windows tabanlı ağlarda dizin hizmetleri sağlayan bir sunucu rolüdür. Bu hizmet, tüm ağ kaynaklarını (kullanıcılar, bilgisayarlar, yazıcılar, uygulamalar vb.) tek bir merkezi veritabanında saklar ve yönetir. Kullanıcıların ağa kimlik doğrulaması yapmasını sağlar, erişim izinlerini denetler ve ağ politikalarını uygular. Güvenlik, yönetim kolaylığı ve ölçeklenebilirlik sunması nedeniyle kritik bir öneme sahiptir. Örneğin, bir kullanıcının şirket ağındaki herhangi bir paylaşılan klasöre erişimini tek bir noktadan tanımlayabilir veya değiştirebilirsiniz. Bu sayede, BT yöneticileri büyük ve karmaşık ağları bile etkili bir şekilde yönetebilir. Sonuç olarak, AD DS, kurumsal ağların temelini oluşturarak iş süreçlerinin kesintisiz devam etmesine yardımcı olur.

Ön Koşullar ve Planlama​

AD DS kurulumuna başlamadan önce dikkatli bir planlama yapmak ve gerekli ön koşulları sağlamak başarı için esastır. İlk olarak, bir veya daha fazla sunucuyu Windows Server işletim sistemi ile hazırlamalısınız. Bu sunucuların donanım gereksinimleri (işlemci, RAM, disk alanı) ağınızın büyüklüğüne ve beklentilerinize uygun olmalıdır. Ek olarak, ağınızın IP adresleme şemasını belirlemeli ve bir DNS sunucusu kurmalısınız. AD DS, işleyişi için DNS'e büyük ölçüde bağımlıdır; bu nedenle, DNS hizmetinin doğru yapılandırıldığından emin olmalısınız. Ayrıca, kurulacak Forest (Orman) ve Domain (Etki Alanı) adlarını belirlemek de bu aşamanın önemli bir parçasıdır. Örneğin, "sirketim.com" gibi gerçekçi bir alan adı seçmek, gelecekteki yönetimi kolaylaştıracaktır. Bu hazırlıklar, sorunsuz bir kurulum ve uzun vadeli istikrarlı bir çalışma ortamı sağlar.

Rol Ekleme Sihirbazı ile AD DS Kurulumu​

Windows Server'da AD DS kurulumu, Sunucu Yöneticisi aracılığıyla "Rol Ekleme Sihirbazı" kullanılarak gerçekleştirilir. Bu sihirbaz, adım adım yönergelerle süreci oldukça basitleştirir. İlk olarak, Sunucu Yöneticisi'ni açın ve "Roller ve Özellikler Ekle" seçeneğini belirleyin. Karşınıza gelen ekranlarda "Active Directory Domain Services" rolünü seçmelisiniz. Sihirbaz, rol için gerekli tüm bileşenleri otomatik olarak işaretleyecektir. Kurulum tamamlandıktan sonra, sunucuyu bir Etki Alanı Denetleyicisi (Domain Controller) olarak yapılandırmak üzere bir yapılandırma sihirbazı başlatılır. Örneğin, mevcut bir etki alanına ek denetleyici kurabilir, yeni bir etki alanı oluşturabilir veya yeni bir orman oluşturabilirsiniz. Bu adımlar, AD DS altyapınızın temelini oluşturur ve ağınızın kimlik doğrulama sistemini kurar. Bu nedenle, sihirbazdaki adımları dikkatlice takip etmek önemlidir.

Forest ve Domain Oluşturma​

AD DS yapılandırmasının önemli bir adımı, Forest (Orman) ve Domain (Etki Alanı) yapısını oluşturmaktır. Bir "Forest", bir veya daha fazla etki alanını içeren en üst düzey Active Directory yapısıdır ve tüm etki alanları arasında güven ilişkilerini yönetir. Yeni bir AD DS kurulumunda, genellikle yeni bir Forest oluşturulur ve bu Forest'ın ilk etki alanı da eş zamanlı olarak tanımlanır. Örneğin, şirketinizin adı "example" ise, "example.com" gibi bir etki alanı adı seçebilirsiniz. Bu ilk etki alanı, Forest'ın kök etki alanını oluşturur. Daha sonra bu Forest içine alt etki alanları eklenebilir. Her Forest'ın kendi şeması ve genel kataloğu bulunur. Bu yapı, kurumsal verilerin ve kaynakların merkezi olarak yönetilmesini sağlar. Başka bir deyişle, tüm ağınızın hiyerarşik düzenini bu aşamada kurmuş olursunuz.

Organizasyonel Birimler (OU) ve Kullanıcı Yönetimi​

AD DS kurulumu tamamlandıktan sonra, ağ kaynaklarını düzenlemek ve yönetmek için Organizasyonel Birimler (OU) oluşturmak oldukça önemlidir. OU'lar, kullanıcıları, bilgisayarları, grupları ve diğer OU'ları hiyerarşik bir yapıda gruplandırmanıza olanak tanır. Bu sayede, belirli bir departman veya lokasyon için grup ilkeleri uygulayabilir veya yönetim yetkilerini devredebilirsiniz. Örneğin, "Pazarlama" ve "İnsan Kaynakları" gibi OU'lar oluşturarak ilgili kullanıcıları ve bilgisayarları bu birimlere taşıyabilirsiniz. Kullanıcı yönetimi, AD DS'nin temel işlevlerinden biridir. Yeni kullanıcı hesapları oluşturmak, şifrelerini sıfırlamak, grup üyeliklerini değiştirmek ve hesap özelliklerini düzenlemek gibi işlemler, AD DS yönetim araçları aracılığıyla kolayca yapılır. Bu yapılandırma, hem düzenli bir yönetim sağlar hem de güvenlik politikalarının etkin bir şekilde uygulanmasına imkan tanır.

Grup İlkesi Yönetimi (GPO) Uygulamaları​

Grup İlkesi Yönetimi (GPO), AD DS'nin en güçlü özelliklerinden biridir ve ağdaki kullanıcılar ile bilgisayarların davranışlarını merkezi olarak kontrol etmenizi sağlar. GPO'lar aracılığıyla güvenlik ayarlarını, yazılım dağıtımını, masaüstü yapılandırmalarını ve daha birçok özelliği otomatize edebilirsiniz. Örneğin, tüm şirket bilgisayarlarında belirli bir arka plan resmi ayarlayabilir, USB bellek kullanımını kısıtlayabilir veya belirli yazılımların otomatik olarak yüklenmesini sağlayabilirsiniz. GPO'lar, Etki Alanı, Site veya Organizasyonel Birim (OU) seviyesinde uygulanabilir. Bu, belirli bir kullanıcı grubuna veya bilgisayar kümesine özgü politikalar tanımlamanıza olanak tanır. Sonuç olarak, GPO'lar sayesinde ağ yöneticileri, kurumsal standartları tutarlı bir şekilde uygulayabilir, güvenlik risklerini azaltabilir ve operasyonel verimliliği artırabilir.

Yedekleme ve Bakım Stratejileri​

AD DS'nin sorunsuz çalışması, düzenli yedekleme ve bakım stratejileri ile doğrudan ilişkilidir. Active Directory veritabanı (NTDS.dit), bir etki alanının tüm kritik bilgilerini içerir; bu nedenle, bu veritabanının düzenli olarak yedeklenmesi felaket kurtarma planlarının olmazsa olmazıdır. Windows Server Yedekleme aracı veya üçüncü taraf çözümler kullanılarak sistem durumu yedekleri alınmalıdır. Ek olarak, AD DS'nin performansını izlemek ve sağlıklı çalıştığından emin olmak için düzenli bakım görevleri yapılmalıdır. Örneğin, disk birleştirme işlemleri, DNS kayıtlarının kontrolü ve olay günlüklerinin incelenmesi bu görevler arasında yer alır. Periyodik olarak etki alanı denetleyicilerinin donanım ve yazılım sağlık kontrollerini yapmak da önemlidir. Bu nedenle, kapsamlı bir yedekleme ve bakım planı oluşturmak, AD DS ortamınızın güvenilirliğini ve sürekliliğini garantiler.