- 27 Kasım 2025
- 670
- 9
Veritabanı performansı hakkında konuşacaksak, işin en can alıcı noktası, doğru test scriptlerini kullanmaktan geçiyor. Herkesin bildiği gibi, bir veritabanının hızı ve verimliliği, uygulamanızın genel performansını doğrudan etkiler. Yani, SQL sorgularını test etmeden geçmek, tam bir fiyasko olabilir. Mesela, bir test scripti yazarken, “SELECT” ifadesinin ne kadar hızlı çalıştığını görmek için basit bir sorgu ile başlayabilirsin. Fakat, sorguyu karmaşık hale getirirsen, performans düşecektir. Bu nedenle, her senaryoyu düşünmekte fayda var.
Sorgu testleri yaparken dikkat etmen gereken bir diğer konu da, veritabanındaki indeksler. İndeksler, verilerin hızlıca ulaşılabilmesi için hayati bir rol oynar. Ama dikkat et, gereksiz indeksler eklemek de yavaşlamaya neden olabilir. Mesela, bir sorguda iki veya daha fazla tabloyu birleştirdiğinde, hangi indekslerin kullanıldığını analiz etmen şart. Yoksa, gereksiz yere zaman kaybetmekten başka bir şey yapmamış olursun. İyi bir test scripti, bu tür analizleri yapmanı kolaylaştırır.
Test scriptlerini oluştururken, farklı yük testleri yapmayı da unutma. Yani, sistemin yüksek yük altında nasıl davrandığını görmek için belli başlı senaryolar oluşturmalısın. Bu noktada, “stress test” dediğimiz kavram devreye giriyor. Yüksek sayıda eş zamanlı istemci ile veritabanına istek göndermek, gerçek hayatta karşılaşabileceğin sorunları önceden görmene yardımcı olur. Bu tür bir test, sistemin dayanıklılığını ölçmek için oldukça faydalıdır. Ama dikkat et, bu testlerin sonuçları, sistemin gerçek kullanım senaryolarına göre değişiklik gösterebilir.
Bazen, sadece veritabanının yanıt süresini ölçmek yetmez. Mesela, sorguların ne kadar kaynak tükettiğine de bakmak lazım. CPU kullanımı, bellek tüketimi gibi metrikler de önemli. İşte burada, “EXPLAIN” komutunu kullanarak sorgunun nasıl çalıştığını görebilirsin. Bu komut, sorgu planını gösterir ve hangi indekslerin kullanıldığını, verilerin nasıl filtrelendiğini detaylı bir şekilde açıklar. Yani, bir bakıma, sorgunun arka planda neler yaptığını anlamana yardımcı olur.
Ve tabi ki, test scriptleri hazırlarken amacını unutmamak lazım. Hangi metrikleri takip etmek istediğine karar vermen, doğru test senaryoları oluşturmanı sağlayacak. Kimi zaman performans, sadece sorgu hızına bağlı olmayabilir. Veritabanı yapılandırman, kullanılan sunucu kaynakları ve yazılım ortamı da etkili faktörlerdir. Dolayısıyla, bu bileşenleri de göz önünde bulundurmak önemli.
Son olarak, sonuçları analiz etmek için uygun araçları kullanmayı ihmal etme. SQL performans testleri için birçok açık kaynak ve ticari araç mevcut. Bu araçlar, test sonuçlarını görselleştirmenize ve analiz etmenize yardımcı olur. Örneğin, Grafana gibi bir araç, veritabanı performansını izlemek için harika bir seçim olabilir. Ama abartma, her aracı kullanmak zorunda değilsin; bazen basit bir tablo bile işini görebilir. Unutma, önemli olan sonuçları anlaman ve gerekli değişiklikleri zamanında yapabilmendir.
Sorgu testleri yaparken dikkat etmen gereken bir diğer konu da, veritabanındaki indeksler. İndeksler, verilerin hızlıca ulaşılabilmesi için hayati bir rol oynar. Ama dikkat et, gereksiz indeksler eklemek de yavaşlamaya neden olabilir. Mesela, bir sorguda iki veya daha fazla tabloyu birleştirdiğinde, hangi indekslerin kullanıldığını analiz etmen şart. Yoksa, gereksiz yere zaman kaybetmekten başka bir şey yapmamış olursun. İyi bir test scripti, bu tür analizleri yapmanı kolaylaştırır.
Test scriptlerini oluştururken, farklı yük testleri yapmayı da unutma. Yani, sistemin yüksek yük altında nasıl davrandığını görmek için belli başlı senaryolar oluşturmalısın. Bu noktada, “stress test” dediğimiz kavram devreye giriyor. Yüksek sayıda eş zamanlı istemci ile veritabanına istek göndermek, gerçek hayatta karşılaşabileceğin sorunları önceden görmene yardımcı olur. Bu tür bir test, sistemin dayanıklılığını ölçmek için oldukça faydalıdır. Ama dikkat et, bu testlerin sonuçları, sistemin gerçek kullanım senaryolarına göre değişiklik gösterebilir.
Bazen, sadece veritabanının yanıt süresini ölçmek yetmez. Mesela, sorguların ne kadar kaynak tükettiğine de bakmak lazım. CPU kullanımı, bellek tüketimi gibi metrikler de önemli. İşte burada, “EXPLAIN” komutunu kullanarak sorgunun nasıl çalıştığını görebilirsin. Bu komut, sorgu planını gösterir ve hangi indekslerin kullanıldığını, verilerin nasıl filtrelendiğini detaylı bir şekilde açıklar. Yani, bir bakıma, sorgunun arka planda neler yaptığını anlamana yardımcı olur.
Ve tabi ki, test scriptleri hazırlarken amacını unutmamak lazım. Hangi metrikleri takip etmek istediğine karar vermen, doğru test senaryoları oluşturmanı sağlayacak. Kimi zaman performans, sadece sorgu hızına bağlı olmayabilir. Veritabanı yapılandırman, kullanılan sunucu kaynakları ve yazılım ortamı da etkili faktörlerdir. Dolayısıyla, bu bileşenleri de göz önünde bulundurmak önemli.
Son olarak, sonuçları analiz etmek için uygun araçları kullanmayı ihmal etme. SQL performans testleri için birçok açık kaynak ve ticari araç mevcut. Bu araçlar, test sonuçlarını görselleştirmenize ve analiz etmenize yardımcı olur. Örneğin, Grafana gibi bir araç, veritabanı performansını izlemek için harika bir seçim olabilir. Ama abartma, her aracı kullanmak zorunda değilsin; bazen basit bir tablo bile işini görebilir. Unutma, önemli olan sonuçları anlaman ve gerekli değişiklikleri zamanında yapabilmendir.