Etkileşimli ve Tehlikeli Bir Oyun Dünyası (Roblox)
Dijital çağın en popüler çevrim içi oyun platformlarından biri olan Roblox, dünya genelinde milyonlarca gence ve çocuğa ev sahipliği yapıyor. İlk olarak 2006’da yayınlanan bu platform, klasik bir oyundan çok daha fazlası: kullanıcıların kendi oyunlarını yapabildiği, sanal eşyalar tasarlayabildiği ve topluluklar oluşturabildiği bir sanal evren. Minecraft’ın blok mantığını sosyal bir ağ ve mağaza sistemiyle birleştiren Roblox, kısa sürede devasa bir ekosistem haline geldi.
Kullanıcılar:
- Kendi avatarlarını oluşturup özelleştirebiliyor,
- Yüzbinlerce kullanıcı tarafından üretilmiş oyuna katılabiliyor,
- Roblox Studio ile kendi oyunlarını programlayıp satışa çıkarabiliyor,
- “Robux” adı verilen sanal para birimiyle alışveriş yapabiliyor.
Özellikle çocuklar ve gençler arasında popüler olan Roblox, pandemi döneminde “çevrim içi sosyalleşme” aracı haline geldi. Milyonlarca çocuk için Roblox sadece bir oyun değil, aynı zamanda arkadaş bulma, sohbet etme ve kendini ifade etme alanına dönüştü.
Tehlikenin Başladığı Nokta
Fakat Roblox’un sunduğu bu “özgürlük” beraberinde ciddi tehlikeler getirdi. Platformun en büyük açığı, tamamen kullanıcıların oluşturduğu içeriklere dayanmasıydı. Yani bir çocuk Roblox’ta oynarken aslında kiminle iletişim kurduğunu bilmiyor; karşısındaki kişi yaşıtı bir çocuk da olabilir, kendini öyle tanıtan bir yetişkin de.
Bir süre sonra şu sorunlar ayyuka çıktı:
- Yaş doğrulama eksikliği: Çocukların yaşı kolayca manipüle edilebiliyor.
- Özel odalar ve gizli gruplar: Yetişkinler, çocuklara özel oyunlar/odalar açarak istismara zemin hazırlıyor.
- Robux ticareti ve kara para aklama: Robux üzerinden yasa dışı ticaret ve kara para aklama yöntemleri tespit edildi.
- Müstehcen içerikler: Normal bir “parkur oyunu” gibi görünen alanların içinde uygunsuz görseller, yazılar veya roleplay senaryoları gizleniyordu.
- Çocukların kişisel bilgilerinin sızması: Bazı kötü niyetli kişiler, oyun içi sohbet yoluyla çocuklardan adres, telefon numarası gibi bilgiler almaya çalışıyordu.
Yani Roblox, bir noktada eğlenceli bir oyun evreninden çıkıp çocuk istismarcıları için bir av alanına dönüşmeye başladı.
Türkiye’de İlk Alarm
2023–2024 döneminde Türkiye’de özellikle aileler ve STK’lar tarafından yoğun şikâyetler yapılmaya başlandı. Sosyal medyada paylaşılan ekran görüntülerinde, Roblox içindeki bazı odalarda:
- Çocukların uygunsuz konuşmalara maruz bırakıldığı,
- “Roleplay” adı altında müstehcen içeriklerin dayatıldığı,
- Oyun parası üzerinden tehdit ve şantaj yapıldığı,
- Yabancı kullanıcıların Türk çocuklara ulaşarak fotoğraf/özel bilgi istediği
gibi örnekler dolaşıyordu.
Aileler, çocuklarının Roblox üzerinden tanımadıkları kişilerle buluşmaya çağrıldığını, tehdit edildiğini ya da uygunsuz görsellere yönlendirildiğini anlatan şikâyetler yaptı.
Yasaklama Kararı
Ve beklenen oldu: 9 Ekim 2024’te Discord’la birlikte Roblox’a da Türkiye’de erişim engeli getirildi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturma sonucunda:
- Çocuğun cinsel istismarı,
- Şantaj,
- Müstehcen içerik,
- Kamu düzenini bozucu faaliyetler
gibi başlıklar gerekçe gösterilerek, 5651 sayılı İnternet Yasası’nın 8/1. maddesi kapsamında Roblox’a erişim kısıtlandı.
Resmî açıklamalarda özellikle çocuk güvenliği ve müstehcen içerik vurgusu yapıldı. Roblox, Türkiye’deki yetkililerle işbirliği yapmaya çağrıldı.
Sonrası Ne Oldu?
Roblox bu yasak sonrası Türkiye pazarını kaybetmemek için birtakım adımlar attı:
- Türkiye’de ofis açmayı gündeme aldı.
- İçerik denetim ekiplerini artıracağını açıkladı.
- Robux ticaretini daha sıkı denetleme sözü verdi.
- Çocuk güvenliği için daha fazla filtre ve şikâyet mekanizması geliştirmeyi taahhüt etti.
Ama yasağın hemen ardından kullanıcılar VPN ve DNS yöntemleriyle Roblox’a girmeye devam ettiler. Bu, platformların ne kadar yasaklansa da “tamamen erişilemez” olamadığını bir kez daha gösterdi.
İşin Karanlık Yüzü
Türkiye’de Roblox yasağının arka planında aslında iki temel sorun var:
- Çocuk güvenliği
Roblox’un sunduğu özgür ortam, ne yazık ki çocuk istismarcıları için cazip bir tuzak haline geldi. Bunun benzerini yıllar önce “Habbo Hotel” ve bazı eski sohbet platformlarında da görmüştük. - Denetim ve ticari çıkarlar
Roblox, milyarlarca dolarlık dev bir şirket. Türkiye gibi genç nüfusu yüksek bir ülkede yüz binlerce kullanıcıya sahip. Ancak yasalarla uyum sağlamadan içerik denetimi yapmadan faaliyet yürütmesi mümkün değildi.
Bugün Roblox, sadece bir oyun değil; aynı zamanda küresel bir sosyalleşme platformu. Ama bu platform, çocuklar için kontrolsüz bırakıldığında ciddi bir tehlikeye dönüşebiliyor.Türkiye’de getirilen yasak kararı, ilk bakışta “sansür” gibi görünse de arka planda çocuk istismarı, şantaj ve müstehcenlik gibi çok ciddi suçların önlenmesi amacı taşıyor.Evet, VPN’lerle hâlâ erişmek mümkün. Ama mesele erişim değil: mesele, çocukların dijital dünyada ne kadar güvende olduğu. Roblox’un geleceği, bu soruya vereceği cevaba bağlı olacak.